Pani Doktor, mam nadciśnienie tętnicze. Jak leczyć nadciśnienie tętnicze? Czym grozi nadciśnienie tętnicze?

Dopiero po wielu latach trwania uszkadza serce, naczynia krwionośne, nerki, mózg oraz inne narządy. Choruje na nie około 20% osób dorosłych. W Polsce dotkniętych jest tą chorobą 3 miliony osób powyżej 18 roku życia. Częstość występowania nadciśnienia i związana z nią śmiertelność powodują, iż należy ono do najważniejszych chorób społecznych. Zgodnie z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia, wartość ciśnienia 140/90 stanowi granicę oddzielającą ciśnienie prawidłowe od podwyższonego. Jednak ostatnio w oparciu o najnowsze badania przyjmuje się , że właściwa wartość prawidłowego ciśnienia tętniczego krwi powinna być niższa od 130/85. Takie też wartości zaleca się zwłaszcza u osób chorych na cukrzycę, gdyż osoby te są bardziej narażone na powikłania naczyniowe.

Nadciśnienie tętnicze jest jedną z najbardziej rozpowszechnionych chorób. Jest to schorzenie, które rozwija się powoli i przez długi czas nie daje uchwytnych dolegliwości.

Pomiar ciśnienia tętniczego powinien być dokonany w pozycji siedzącej, w cichym i ciepłym pomieszczeniu. Nie powinien być poprzedzony wypaleniem papierosa lub wykonany bezpośrednio po posiłku lub wysiłku fizycznym. Zalecany jest 5-10 minutowy wypoczynek przed wykonaniem pomiaru. Pacjenci z nadciśnieniem tętniczym miewają niższe wartości ciśnienia przy wykonywanych pomiarach w warunkach domowych, w porównaniu z wartościami jakie występują podczas wizyty u lekarza. Mówimy wówczas o tzw. “ciśnieniu białego fartucha”, na które mają wpływ czynniki emocjonalne.

U osób w starszym wieku ciśnienie obniża się za pomocą bardzo łagodnych leków, gdyż przy zbyt niskich wartościach ciśnienia może się u nich zmniejszyć przepływ krwi przez mózg, serce i tętnice kończyn dolnych, co doprowadzić może do pogorszenia samopoczucia.

Aby dobrze leczyć i wyrównywać ciśnienie konieczne jest prowadzenie przez pacjenta własnej samokontroli ciśnienia tętniczego w warunkach domowych.

Badania ostatnich lat wykazały, że kontrola i leczenie nadciśnienia tętniczego zmniejszają ryzyko wystąpienia powikłań. Obok uzależnienia od nikotyny i zaburzeń przemiany tłuszczowej, nadciśnienie tętnicze jest zaliczane do najważniejszych przyczyn powodujących rozwój chorób układu krążenia. Są to tzw. czynniki ryzyka, które działając oddzielnie lub wzajemnie, przyczyniają się do wczesnego rozwoju miażdżycy tętnic z następstwami takimi jak zawał serca, zaburzenia ukrwienia mózgu, nerek i kończyn dolnych. Mężczyźni w wieku powyżej 40 lat z ciśnieniem 140/95, czyli tzw. nadciśnieniem łagodnym, częściej umierają z powodu chorób układu krążenia w porównaniu z mężczyznami bez nadciśnienia. Śmiertelność u kobiet z nadciśnieniem jest blisko 2 razy mniejsza niż u mężczyzn z nadciśnieniem, co spowodowane jest ochronną rolą żeńskich hormonów płciowych.

Dzieci osób chorych na nadciśnienie częściej zapadają na to schorzenie. Na jego powstanie mają też czynniki środowiskowe, takie jak np. stresy psychiczne, aktywność zawodowa, czy nadmierna ilość soli i tłuszczu w diecie. Nadciśnienie pierwotne zazwyczaj rozwija się pomiędzy 30 a 50 rokiem życia, częściej u kobiet. Początkowo daje mało uchwytne dolegliwości takie jak łatwość męczenia się, czy bóle głowy. Najczęściej jest ono rozpoznawane podczas przypadkowego pomiaru ciśnienia krwi. U mniejszej grupy chorych ciśnienie bywa wysokie od samego początku rozpoznania i przebiega z szybkim uszkodzeniem poszczególnych narządów. Nadciśnienie pierwotne częściej współistnieje z otyłością, cukrzycą, podwyższonym poziomem cholesterolu, trójglicerydów i kwasu moczowego. Tylko 10% przypadków nadciśnienia jest następstwem innych poważnych schorzeń, np. Chorób nerek, nadnerczy, tarczycy. Nadciśnienie wtórne może też wystąpić przy stosowaniu przez kobiety doustnych leków antykoncepcyjnych.

W 90% przypadków występuje tzw. nadciśnienie pierwotne, które ma podłoże dziedziczne.

Łagodne niepowikłane nadciśnienie tętnicze leczy się początkowo metodami niefarmakologicznymi.

Do metod tych należy zaliczyć ograniczenie soli kuchennej w diecie. Zaleca się także ograniczenie spożycia tłuszczów zwierzęcych i zastąpienie ich olejami roślinnymi, oliwą z oliwek i tłuszczami rybimi. Wpływa to korzystnie na poziom cholesterolu i ma też właściwości przeciwmiażdżycowe. Istnieje duża zależność między otyłością, a nadciśnieniem tętniczym. Redukcja nadwagi powoduje istotne zmniejszenie ciśnienia. Także systematyczny wysiłek fizyczny np. spacery, czy pływanie sprzyjają obniżeniu ciśnienia krwi. W nadciśnieniu są przeciwwskazane wysiłki podnoszące ciśnienie, związane ze wstrzymaniem oddechu, jak np. podnoszenie ciężarów.

Chorzy na nadciśnienie tętnicze powinni walczyć z nałogiem palenia papierosów. Nałóg ten powoduje wystąpienie ryzyka powikłań naczyniowych zależnych od miażdżycy.

Nadciśnienie tętnicze należy leczyć, gdyż jak wynika z badań statystycznych w ciągu 9-18 lat od rozpoznania umiera aż 30-35% osób nieleczonych, w porównaniu z 5-15% chorych otrzymujących właściwe leczenie. Niektóre leki obniżające ciśnienie krwi mogą cofać już istniejące zmiany w narządach, a zwłaszcza w ścianach naczyń krwionośnych. Intensywnie prowadzone badania w wielu krajach wykazały, że jak najwcześniejsze rozpoznanie i leczenie nadciśnienia tętniczego może zapobiec lub znacznie zwolnić tempo uszkodzenia poszczególnych narządów, a zwłaszcza serca, naczyń krwionośnych, mózgu i nerek.