Pani Doktor, jakie są powikłania cukrzycy? Z jakimi powikłaniami może wiązać się cukrzyca?

W Polsce jest ok. 1,5 mln osób dotkniętych tą chorobą. Osób ma cukrzycę utajnioną, która rozwija się przez wiele lat nie dając specyficznych objawów. Powoduje jednak poważne powikłania, których konsekwencją być zawał mięśnia sercowego lub udar mózgowy. Chory dopiero podczas pobytu szpitalnego w przebiegu ostrego incydentu sercowego lub mózgowego dowiaduje się, że choruje na cukrzycę. Wielu ciężkim powikłaniom można by wcześniej zapobiec, gdyby pacjent był wcześniej zdiagnozowany i odpowiednio leczony. Powikłania cukrzycy są spowodowane podwyższonym poziomym cukru we krwi, który uszkadza naczynia: tętnice, żyły i naczynia włosowate w całym organizmie. Przy nie leczonej lub nieprawidłowo leczonej cukrzycy, gdy nie udaje się uzyskać prawidłowych poziomów cukru we krwi, rozwija się po pewnym czasie tak zwana angiopatia cukrzycowa. Uszkodzenie wzroku nazywamy retinoipatią cukrzycową. Dochodzi tu do nieodwracalnych zmian w siatkówce oka. Cukrzyca może też spowodować nasilenie zaćmy i wtórną jaskrę. W skrajnych przypadkach powikłania oczne w cukrzycy prowadzą do ślepoty.

 

Cukrzycowe uszkodzenie naczyń w nerkach prowadzi do tak zwanej nefropatii cukrzycowej. Dochodzi wówczas do niewydolności Nerek z mocznicą włącznie i nadciśnieniem tętniczym nerkopochodnym. Uszkodzenie nerek w długotrwałej cukrzycy dotyczy około 35% chorych. W Skrajnych przypadkach niewydolności nerek. W skrajnych przypadkach niewydolności nerek chorzy muszą być poddawani stałym dializom. Neuropatia cukrzycowa, czyli uszkodzenie nerwów, może powodować zaburzenia czucia, upośledzenie poruszania się, uszkodzenie czynności narządów wewnętrznych. Podwyższony poziom cukru we krwi z czasem uszkadza cały system nerwowy. Niedokrwienny zawał mózgu powstaje u chorych na długotrwałą cukrzycę 2-3 razy częściej niż w ogóle populacji. Pojawia się polineuropatia czuciowa z pieczeniem lub paleniem skóry, nieprawidłowym czuciem dotyku i bólami występującymi zwłaszcza nocą, lub też obszarami zaniku czucia, które chory odbiera jak obecność “skarpetek” na rękach lub “rękawiczek” na dłoniach. Neuropatia doprowadza też do zaburzeń opróżniania pęcherza moczowego, biegunek lub zaparć stolca, nieprawidłowej pracy jelit, jak również do zaburzeń potencji.

Cukrzyca, której leczeniem zajmuję się od 15 lat, jest schorzeniem bardzo powszechnym.

U mężczyzn chorych na cukrzycę zmiany miażdżycowe występują 2 razy częściej niż u mężczyzn bez cukrzycy. U kobiet różnica ta jest czterokrotnie większa w 2/3 przypadków ujawnia się ona pod postacią choroby niedokrwiennej serca, miażdżycy tętnic mózgowych i udaru mózgu lub też miażdżycy kończyn dolnych i zgorzeli stopy.

 

Choroba niedokrwienna serca dotyczy 25 do 30% chorych na cukrzycę. Wskutek uszkodzenia unerwienia serca chorzy na cukrzycę mogą nawet nie odczuwać bóli serca, nawet tych związanych zawałem mięśnia sercowego. Zawał mięśnia sercowego jest przez to groźniejszy, gdyż trudniej go zdiagnozować na podstawie jedynie znacznego pogorszenia samopoczucia. Zdarza się, że chorzy na cukrzycę dowiadują się o przebytym zawale mięśnia sercowego dopiero na podstawie wykonanego badania EKG.

 

Choroba niedokrwienna serca dotyczy 25 do 30% chorych na cukrzycę. Wskutek uszkodzenia unerwienia serca chorzy na cukrzycę mogą nawet nie odczuwać bóli serca, nawet tych związanych zawałem mięśnia sercowego. Zawał mięśnia sercowego jest przez to groźniejszy, gdyż trudniej go zdiagnozować na podstawie jedynie znacznego pogorszenia samopoczucia. Zdarza się, że chorzy na cukrzycę dowiadują się o przebytym zawale mięśnia sercowego dopiero na podstawie wykonanego badania EKG.

U chorych na cukrzycę powstają niekiedy liczne rozsiane zmiany zwyrodnieniowe polegające na powstaniu ognisk stłuszczenia. Jeśli zmiany te są zlokalizowane w sercu, to staje się ono sztywne, nieprawidłowo rozkurczając się. Stan ten nazywany jest kardiomiopatią.

Cukrzyca prowadzi też do nasilenia zmian miażdżycowych.

Jednym z powikłań cukrzycowych jest tak zwana stopa cukrzycowa.

Zespół stopy cukrzycowej jest spowodowany zmianami miażdżycowymi zlokalizowanymi w obrębie podudzia i stopy, zaburzeniami czucia i zakażeniem bakteryjnym lub grzybiczym. W Skrajnych przypadkach u chorych tych może rozwinąć się martwica kości śródstopia lub palców i zgorzel. Bywa ona czasem powodem amputacji palców stopy lub wręcz kończyny. Należy pamiętać, że nieprawidłowe Obuwie noszone przez chorego na cukrzycę, często przyczynia się do powikłań w obrębie stóp.

 

Powikłania skórne spotyka się u około 25% chorych na przewlekłą cukrzycę. Szczególnie często są to zakażenia bakteryjne lub grzybicze. Groźnym powikłaniem u leczonych insuliną lub lekami doustnymi przeciwcukrzycowymi może być niedocukrzenie, czyli hipoglikemia. Jest ona spowodowana nadmiernym spadkiem poziomu cukru. Występuje wówczas u chorego niepokój, “bicie serca”, zimne poty, zasłabnięcie, zaburzenie widzenia i tzw. “wilczy głód”. Chory w przypadku takich objawów powinien natychmiast zażyć glukozę lub cukier. Niedocukrzenie może spowodować utratę przytomności zwaną śpiączką hipoglikemiczną.

 

Nieleczona cukrzyca może doprowadzić do śpiączki spowodowanej nadmiernym poziomem cukru. Te rodzaje śpiączki zdarzają się obecnie bardzo rzadko, u skrajnie zaniedbanych pacjentów.

 

Omówionym powikłaniom cukrzycy można zapobiec przez właściwe odżywianie zapewniające prawidłowy poziom cukru we krwi, przez dbałość o odpowiednią masę ciała i prawidłowe stężenie lipidów we krwi oraz przez intensywne leczenie insuliną lub lekami doustnymi. W zapobieganiu powikłaniom cukrzycy istotną rolę odgrywa też prowadzenie zdrowego stylu życia, zaniechanie palenia tytoniu, walka z otyłością i leczenie nadciśnienia tętniczego.