Pani Doktor, jestem palaczem. W jaki sposób wpływa to na moje zdrowie? Jakie wiążą się z tym zagrożenia? Jak rzucić nałóg?

Do następstw palenia papierosów należy jedna z głównych przyczyn zgonów w Polsce - rak płuca. Palacze umierają też z powodu nowotworów innych narządów (krtani, jamy ustnej, gardła, przełyku, trzustki, pęcherza moczowego, szyjki macicy). Dym papierosowy 3-krotnie przyspiesza wystąpienie miażdżycy i zwiększa ryzyko chorób sercowo-naczyniowych (w tym zawału mięśnia sercowego i nadciśnienia tętniczego).

 

Palący papierosy częściej cierpią na duszności i łatwe męczenie się. Nikotynizm nasila astmę oskrzelową, powoduje impotencję, bezpłodność, sprzyja wystąpieniu udarów mózgowych. Dzieci palących matek wskutek zatrucia i niedotlenienia w życiu płodowym rodzą się z niską waga urodzeniową, często niedorozwinięte i gorzej przystosowane do życia. U dzieci matek palaczek częściej dochodzi do wystąpienia astmy, zapaleń dróg oddechowych ucha środkowego, co może spowodować w następstwie uszkodzenie słuchu. Częściej też dochodzi do zespołu nagłego zgonu niemowląt.

Dym papierosowy jest źródłem substancji rakotwórczych główną przyczyną zachorowania na choroby nowotworowe u palaczy.

Najbardziej narażeni są współmałżonkowie i dzieci palacza. Dzieci palaczy też częściej sięgają po papierosy. 50% palących jest głęboko uzależnionych. Uzależnienie objawia się wystąpieniem przykrych objawów abstynencyjnych: niepokojem, zawrotami głowy, zaburzeniami marzeń sennych, bólami głowy, bólami stawowymi, nudnościami, katarem, suchością w ustach, bezsennością, ogólnym dyskomfortem fizycznym i psychicznym.

U biernych palaczy, czyli osób, które przebywają w pomieszczeniu z osoba palącą i wdychają dym tytoniowy, również występuje zwiększone ryzyko chorób nowotworowych i chorób serca.

Rzucenie nałogu przynosi od razu wiele wymiernych korzyści.

Dochodzi do poprawy ogólnego stanu zdrowia, pojawia się lepsze samopoczucie, sprawność, poprawia się czucie smaku potraw i odbiór zapachu. U osób, które nie palą, wolniej starzeje się skóra i później pojawiają się zmarszczki. Zaprzestania palenia tytoniu powoduje przybór wagi ciała. Dlatego pozbywając nałogu powinniśmy przez pewien czas stale kontrolować wagę i stosować ograniczenia kaloryczne. Palacz 20 papierosów dziennie lub ten, który pali przez 20-30 lat, nie potrafi na ogół rzucić nałogu bez pomocy lekarza. Stopniowe zmniejszanie ilości wypalanych papierosów nie jest skuteczne należy je po prostu rzucić. Do farmakologicznych metod odzwyczajania się od nałogu palenia tytoniu należy nikotynowa terapia zastępcza polegająca na podawaniu nikotyny w postaci gumy do żucia, plastrów dostarczających nikotynę przez skórę, rozpylacza do nosa i inhalatora oraz tabletek podjęzykowych z nikotyną. Stosuje się również leki przeciwdepresyjne. Bez recepty lekarskiej są dostępne w sprzedaży gumy do żucia nikotynowe i plastry. Środki zawierające nikotynę i leki przeciwdepresyjne łagodzą objawy abstynencyjne, jednak nie są pozbawione powikłań. Mają one niekorzystny wpływ na układ sercowo-naczyniowy, nasilają chorobę wieńcową, powodują zaburzenia rytmu serca i miejscowe podrażnienia. Na ogół nie powinny być stosowane u kobiet w ciąży lub karmiących piersią i u młodzieży.

70% palących chce zerwać z nałogiem, 10% nie potrafi tego zrobić bez pomocy lekarza z powodu zbyt silnych objawów abstynencyjnych. Osoby, które nie zerwą z nałogiem, nie mogą spodziewać się skutecznego leczenia chorób takich jak: przewlekla obturacyjna choroba płucna, choroba wieńcowa, miażdżyca, czy choroba Buergera. Rzucenie palenia może być dla niektórych osób najważniejszą rzeczą, jaką mogą zrobić dla siebie, dla zachowania własnego zdrowia teraz i w przyszłości, aż także dla zachowania zdrowia swoich dzieci i innych domowników.

W Polsce jest obecnie ok. 9 mln palaczy. Obserwuje się spadek liczby osób palących, gdyż pod koniec lat 70-tych paliło łącznie 14 mln Polaków.