Pani Doktor, jestem ciągle zmęczony/zmęczona. Czym jest zespół przewlekłego zmęczenia? Jak leczyć zespół przewlekłego zmęczenia?

Obezwładniającemu zmęczeniu trwającemu co najmniej 6 miesięcy towarzyszą: bóle głowy i mięśni, trudności z koncentracją uwagi, zaburzenia funkcji poznawczych, zaburzenia snu. Czasem współistnieją kolki brzuszne, wysypki, przyrost lub spadek wagi ciała, bóle w klatce piersiowej i poty nocne. U ⅔ pacjentów występuje depresja o łagodnym lub umiarkowanym nasileniu.

Zespół przewlekłego zmęczenia dotyczy ludzi dorosłych i dzieci. Objawia się wystąpieniem nagłego osłabienia fizycznego i psychicznego u osoby do tej pory zdrowej. Bywa, że ujawnia się po infekcji lub po przeżyciu silnego stresu.

Przyczyny występowania zespołu nie są obecnie znane, jednak istnieją hipotezy, które upatrują przyczyny w przewlekłych infekcjach wirusowych, zaburzeniach układu odpornościowego, zaburzeniach w wydzielaniu hormonów, jak i też psychiatryczne. Światowa Organizacja Zdrowia zakwalifikowała go do schorzeń układu nerwowego.

Rozpoznanie zespołu przewlekłego zmęczenia stawiają lekarze dopiero po wykluczeniu innych stanów chorobowych i kontrolują pacjenta przez co najmniej pół roku. Zespół przewlekłego zmęczenia ma charakter nawracający, więc czasem obserwacja pacjenta bywa wydłużona do roku.

Przewlekłe zmęczenie jest częstą dolegliwością, na którą skarży się 20% pacjentów. Zespół przewlekłego zmęczenia jest znacznie rzadszy. Według statystyk choruje na niego 1-2% populacji w Wielkiej Brytanii. Rozpoznaje się go w wielu krajach rozwiniętych. Większość przypadków ma charakter sporadyczny, jednak znane są opisy przypadków grupowych, występujących w skupiskach, co sugeruje wspólną przyczynę środowiskową lub infekcyjną.

Kobiety chorują dwukrotnie częściej niż mężczyźni. Schorzenie to najczęściej dotyczy osób w wieku 25-45 lat. Nie jest to nowa choroba. Dawniej ustalano dla niej takie rozpoznania jak: hipochondria, neurastenia itd. W przeszłości stosowano różne metody leczenia, jednak najskuteczniejsze okazały się tzw. metody behawioralne. Zaleca się zmiany w stylu życia i stopniowania wysiłku fizycznego. Metody leczenia farmakologicznego i homeopatycznego okazały się mniej skuteczne. Szkodliwie działa całkowity brak aktywności. Prowadzi do dalszego odzwyczajania się od wysiłku oraz do poczucia inwalidztwa. Jednak znaczny wysiłek fizyczny wzmaga uczucie wyczerpania i powoduje, że pacjenci całkowicie unikają aktywności fizycznej. Dlatego zaleca się chorym wdrażać program ćwiczeń wymagających niewielkiego, ale stałego i ostrożnie zwiększanego wysiłku zwłaszcza na świeżym powietrzu.

Na szczęście zespół przewlekłego zmęczenia nie ma charakteru postępującego. Wręcz przeciwnie, u znacznej liczby osób następuje stopniowa poprawa, a pewien odsetek chorych powraca do stanu pełnego zdrowia.

Osoby z zespołem przewlekłego zmęczenia nie powinny późno spożywać ciężkostrawnych posiłków oraz produktów zawierających alkohol i kofeinę, bo może być przyczyną zaburzeń w zasypianiu, nasilając w ten sposób zmęczenie.