Pani Doktor, w jaki sposób należy ćwiczyć w cukrzycy? Jakie znaczenie ma wysiłek fizyczny? Jak ćwiczyć w cukrzycy?

Sprzyja temu stały rozwój komunikacji i wszelkich sposobów szybkiego poruszania się, automatyzacja, rozwój biurokracji z koniecznością pracy siedzącej. Obecnie większość osób spędza biernie czas wolny od pracy. Spożywanie łatwo dostępnych bogato-energetycznych pokarmów doprowadza do powstania nadwagi i otyłości. Wszystko to razem sprzyja rozwojowi zmian miażdżycowych, wystąpieniu nadciśnienia tętniczego, zawałom serca mięśnia sercowego, rozwojowi cukrzycy. Więcej ruchu zaleca się nie tylko w zapobieganiu cukrzycy, miażdżycy i jej następstwom, ale także u osób już chorych.

Rozwój cywilizacji jest powodem pogłębiania się tendencji do braku codziennej aktywności fizycznej.

Częstotliwość wysiłków fizycznych należy zmniejszać w okresach zaostrzeń choroby i zwiększać, gdy następuje poprawa. W chorobie wieńcowej wskazane są spacery, zajęcia ruchowe, jazda na rowerze. Zakres ćwiczeń powinien określić lekarz prowadzący. Ćwiczenia fizyczne stymulują rozwój krążenia obocznego, obniżają poziom cholesterolu, zwiększają odporność fizyczną i psychiczną. Należy pamiętać, że ruch powoduje rozwój naczyń krwionośnych w każdym wieku, dlatego zaleca się marsze u osób cierpiących na miażdżycę kończyn dolnych i bóle przy chodzeniu. Przy wystąpieniu bólu nóg chory na miażdżycę powinien powinien przerwać spacer i kontynuować go po jego ustąpieniu.

Aktywność fizyczna po zawale mięśnia sercowego powinna zależeć od stopnia niewydolności serca.

Wielu chorych w starszym wieku często nie wierzy w skuteczność leczenia i zapobiegania miażdżycy kończyn dolnych przez ruch.

A leczenie ruchem wymaga pewnej dyscypliny. Wdrożenie przyzwyczajenia do systematycznej, umiarkowanej aktywności fizycznej dostosowanej do stanu chorego powoduje również umiarkowane obniżenie ciśnienia tętniczego.

Wysiłek fizyczny jest traktowany równorzędnie z pozostałymi formami leczenia i powinien z nimi stale współistnieć. Leczenie ruchem powinno odbywać się każdego dnia i nie rzadziej niż 3-4 razy w tygodniu. Najlepiej przez 30-60 minut.

Leczenie cukrzycy obejmuje 4 grupy działań: leczenie dietetyczne, normalizację wagi ciała, leczenie wysiłkiem fizycznym i leczenie farmakologiczne lekami doustnymi i insuliną.

U osób z nadciśnieniem tętniczym wysiłek powinien być izotoniczny, czyli np. marsz lub pływanie. Przeciwwskazane w nadciśnieniu są wysiłki podnoszące ciśnienie, związane ze wstrzymaniem oddechu, jak np. podnoszenie ciężarów.

Chorzy na cukrzycę przed zwiększonym wysiłkiem fizycznym powinni zmierzyć poziomu cukru we krwi za pomocą glukometru i przy niskich poziomach cukru powinni zmniejszyć dawkę insuliny krótkodziałającej i zjeść dodatkową przekąskę. Aby zabezpieczyć się się na ewentualność wystąpienia niedocukrzenia podczas wysiłku fizycznego, powinni zabrać ze sobą glukozę lub cukier w kostkach, a czasem nawet glukagon. Chorzy na cukrzycę nie powinni przed planowanym wysiłkiem fizycznym podawać insuliny w okolicę ćwiczonych mięśni (np. udo przed biegiem), gdyż podczas ruchu może dojść do niedocukrzenia.

Regularne stosowanie wysiłku fizycznego w leczeniu cukrzycy sprzyja jej wyrównaniu obniżając poziom cukru we krwi, poprawia działanie insuliny, zmniejsza oporność insulinową.

Należy też podkreślić, że wysiłek fizyczny oprócz wpływu na ogólny stan zdrowia i sprawność fizyczną, poprawia nastrój i ma działanie przeciwdepresyjne, zwłaszcza ruch na świeżym powietrzu.

Zdarzają się sytuacje kiedy wysiłek fizyczny jest przeciwwskazany.

Ma to miejsce np. przy wysokim ciśnieniu tętniczym, przy bólach wieńcowych i niewydolności krążenia, podczas ostrych gorączkowych chorób infekcyjnych, przy kwasicy spowodowanej niewyrównaną cukrzycą i ciężkich powikłaniach cukrzycowych i miażdżycowych.

Brak motywacji i brak propagowania pozytywnych przykładów z otoczenia są najczęstszymi przyczynami ograniczającymi skuteczność leczenia wysiłkiem fizycznym.

Najlepiej, by zalecenia lekarza dotyczące ruchu były zaakceptowane nie tylko przez samego chorego, ale i jego rodzinę. Nie powinny być one nazbyt intensywne, ale za to regularne.

Władze środowiskowe powinny dbać o szeroką akceptację uprawiania ćwiczeń fizycznych jako części składowej codziennego trybu życia oraz wspierać wszelkie działania stwarzające możliwości uprawiania aktywnego trybu życia przez społeczeństwo.

Należy stale zachęcać do stosowania wysiłku fizycznego już od wieku dziecięcego.