Pani Doktor, jak leczyć żylaki? Czym są żylaki? Jak walczyć z żylakami?

Żylakami nazywamy twarde, ograniczone rozszerzenia żył. Powstają w wyniku zaburzenia stosunku pomiędzy ciśnieniem krwi w naczyniu, a wytrzymałością jego ściany. Dorosły człowiek ważący około 70 kg ma około 5 litrów krwi, która w ciągu doby przepływa przez naczynia około 1000 razy. Przez kończycy przepływa na dobę około 5000 litrów krwi. O jej prawidłowym przepływa decyduje siła ssąca serca, prawidłowo działające zastawki żylne i pompa mięśniowa łydki. Zaleganie krwi w kończynie jest spowodowane osłabieniem elastyczności ścian żylnych, a zwłaszcza niewydolnością zastawek, które jak zawory mają zapewniać jednokierunkowy przepływ.

Żylaki należą do najbardziej rozpowszechnionych chorób na świecie. Kobiety chorują 3 razy częściej niż mężczyźni. Stwierdza się je u 10-15% populacji, a powyżej 40 roku życia nawet u 30%. Są one nie tylko problemem estetycznym, ale ze względu na przewlekły i postępujący charakter mogą prowadzić do inwalidztwa.

Osoby otyłe, które wykazują małą aktywność ruchową, częściej cierpią z powodu żylaków. Obuwie na wysokim obcasie ograniczając pracę mięśni łydki sprzyja ich powstawaniu. Również wysoka temperatura otoczenia nasila dolegliwości żylakowe. Można to zaobserwować podczas letnich upałów lub u kucharzy pracujących stale w podwyższonej temperaturze. Ogrzewanie podłogowe nasila te dolegliwości. Na powstanie żylaków ma też wpływ wzrost ciśnienia wewnątrzbrzusznego, spowodowanego ciążą lub uciskiem guzów jamy brzusznej. U kobiet rodzących pierwszy raz żylaki stwierdza się u 25%, zaś u rodzących po raz trzeci już u 50%. Stosowanie hormonalnej terapii zastępczej u kobiet w okresie menopauzy także zwiększa częstość wystąpienia choroby żylakowej. Wśród innych czynników mających wpływ na potęgowanie objawów tej choroby należy wymienić: podeszły wiek, alkoholizm, choroby zakaźne i przewlekłe zaparcia.

Do przyczyn choroby żylakowej zaliczamy skłonność dziedziczną. Aż 70% osób dziedziczy tę dolegliwość po rodzicach. Także praca w pozycji stojącej i płaskostopie zwiększa częstotliwość występowania tej choroby. Długa pozycja siedząca i stojąca powoduje ograniczenie działania mięśni w pompowaniu krwi do góry. Stąd jej zaleganie w kończynach dolnych u fryzjerek i ekspedientek. Na powstanie żylaków są narażeni ciężarowcy, zapaśnicy i pracownicy przeładunkowi, którzy wykonują powtarzalną pracę fizyczną.

Przewlekła niewydolność żylna powoduje uczucie ciężkości kończyn dolnych, świąd, bóle i kurcze łydek, wieczorne obrzęki (z biegiem czasu nieustępujące nawet po nocnym wypoczynku). Z obecnością żylaków związane są liczne powikłania. Dochodzi do zakrzepowych zapaleń, owrzodzeń, zapaleń skóry i tkanki podskórnej. Niekiedy zdarza się pourazowe lub samoistne pęknięcie żylaka i krwawienie.

Osoby obciążone dziedzicznie chorobą żylakową powinny wybrać odpowiednią pracę. Należy unikać noszenia zbyt obcisłych spodni, skarpet, wysokich obcisłych butów, a także narażenia na wysokie temperatury. Gorące kąpiele wodne i słoneczne, sauna, długotrwałe opalanie się, depilacja gorącym woskiem i podłogowe ogrzewanie rozszerzają żyły. Każda ciepła kąpiel powinna być zakończona chłodnym prysznicem. Trzeba ograniczyć gorące kąpiele w wannie na korzyść chłodniejszych natrysków. Nie należy w przypadku żylaków nosić obuwia na obcasach wyższych niż 5 cm. Odpływ krwi z obrzękniętych kończyn ułatwia ułożenie stóp podczas snu 10-15 cm powyżej poziomu tułowia. Redukując nadwagę, zapobiegając zaparciom stolca i rezygnując z leczenia hormonalnego (tabletki antykoncepcyjne, hormonalna terapia zastępcza przy menopauzie) zmniejszamy ryzyko wystąpienia żylaków.

Osoby zagrożone wystąpieniem żylaków kończyn dolnych nie powinny uprawiać dyscyplin sportowych wymagających dużego wysiłku lub obciążania stóp, takich jak podnoszenie ciężarów, czy skok wzwyż. Aktywność ruchowa, która sprzyja zapobieganiu żylakom, to taniec, półgodzinne spacery, pływanie, umiarkowana jazda na rowerze, gra w tenisa, bieganie, gimnastyka ud, łydek i stóp. Czasem konieczna bywa zmiana trybu życia, farmakoterapia, a nawet leczenie chirurgiczne. W leczeniu żylaków stosuje się też tzw. skleroterapię, polegającą na wstrzyknięciu do naczynia środka powodującego zarastanie jego światła. Leczenie zachowawcze polega na noszeniu dobrze dopasowanych pończoch lub opasek elastycznych oraz unikaniu stania i długotrwałego siedzenia. Nie należy lekceważyć nawet pojedynczego żylaka, gdyż może on stać się źródłem poważnych powikłań.

Osoby, które muszą długo przebywać w pozycji stojącej lub siedzącej, powinny spacerować co pewien czas lub stale poruszać stopami.